Vier dingen die ‘montage’ kan betekenen
Het woord dekt vier verschillende behandelingen. Ze zijn niet onderling uitwisselbaar, en het belangrijkste verschil ertussen is of de print ooit nog van zijn drager kan worden gescheiden.
| Behandeling | Wat er met de print gebeurt | Omkeerbaar? | Hoe hij wordt getoond |
|---|---|---|---|
| Opplakken (dry mounting) | Met de hele achterkant op een stijve plaat verlijmd met een archiefbestendige lijm | Nee | Zonder lijst aan de muur, of in een baklijst |
| Acrylaatmontage (face mounting) | Met de beeldzijde tegen de achterkant van een plaat helder acrylaat verlijmd en daarna van een rugplaat voorzien | Nee | Zonder lijst aan de muur |
| Passe-partout | Niets: een kartonnen omlijsting met een schuin gesneden uitsnede ligt over de print | Ja | In een lijst, achter glas |
| Museale montage (scharniermontage, zwevende montage of boekmontage) | Alleen met archiefbestendige tape aan een achterkarton bevestigd | Ja | In een lijst, achter glas |
Wanneer een lab, een galerie of een zoekresultaat het zonder verdere toelichting over een ‘gemonteerde print’ heeft, gaat het bijna altijd om de eerste: een opgeplakte print. Daarover gaat het grootste deel van deze gids. De omkeerbare methoden komen verderop aan bod, want voor sommige prints zijn die het juiste antwoord en is opplakken het verkeerde.
Hoe opplakken werkt, en waarom het blijvend is
Bij opplakken wordt de print op een stijve drager verlijmd met een archiefbestendige lijm die de hele achterkant van het vel bedekt. Zit hij eenmaal vast, dan kan het papier niet meer uit zichzelf bewegen. Een los vel papier neemt vocht op uit de lucht eromheen en staat het weer af, en gaat daarbij golven. Een opgeplakte print kan niet golven en blijft dus vlak, en omdat er geen glas voor hoeft, zit er niets tussen de kijker en het oppervlak van de print. Dat is de hele aantrekkingskracht: een strak object zonder lijst, waarbij het beeld het enige is om naar te kijken.
De prijs die je betaalt, is dat het proces niet ongedaan kan worden gemaakt. De print en de plaat worden één object, en de print kan er niet af worden gehaald zonder hem te vernielen. Opplakken maakt het vel ook volledig vlak, dus waar het gevoel van het papier bij het werk hoort (een geschepte rand, een sterk gestructureerd katoenpapier) gaat die kwaliteit deels verloren. Daaruit volgen twee regels:
- Plak geen uniek origineel op, en ook geen print die niet opnieuw gemaakt zou kunnen worden.
- Plak geen print op die je misschien nog opnieuw wilt inlijsten, vlak wilt bewaren of als los vel wilt doorverkopen.
Voor een print die gemaakt is voor de muur waaraan hij komt te hangen, doet dat er allemaal niet toe, en geeft opplakken een vlakker en sprekender resultaat dan welke lijst ook. In onze introductie tot opplakken staat een korte video over de mogelijkheden.
De dragers waarop wij opplakken
Wij plakken op zeven dragers op. Drie zijn archiefbestendig: blijvende materialen van expositiekwaliteit die de print op termijn niet aantasten. Vier zijn voor presentatie: lichter en goedkoper, maar ze bevatten zuren die een print op de lange termijn aantasten, dus ze passen bij werk met een beperkte levensduur.
| Drager | Dikte | Kwaliteit | Wat het is, en waar het voor dient |
|---|---|---|---|
| Aluminium | Archiefbestendig | Een vlakke, lichte metalen plaat van conserveringskwaliteit. | |
| Dibond | 3 mm | Archiefbestendig | Een aluminium composietplaat: stijf, relatief licht en de standaard voor exposities. De beste balans tussen stijfheid en gewicht voor een paneel dat herhaaldelijk hanteren moet doorstaan. |
| Acrylic Reverse | 3 mm helder acrylaat, plus een rugplaat | Archiefbestendig | Je ziet de print door helder acrylaat heen. Hoogglans en veel impact. Zie het volgende hoofdstuk. |
| Foamex | 3 mm of 5 mm | Presentatie | Een stijve pvc-plaat in zwart of wit. Duurzamer dan foamboard. Veel gebruikt op ezels, of aan muren waarin niet geschroefd mag worden. |
| Foamboard | 5 mm of 10 mm | Presentatie | Kappa-plaat met een schuimkern, alleen in wit. De lichtste en goedkoopste optie. Het deukt, dus het is niet geschikt voor stukken die vaak worden vastgepakt. |
| Display Card | 2 mm | Presentatie | Een licht, voordelig karton voor kortdurende presentatie. |
| MDF | 12 mm | Presentatie | De zwaarste drager: stijf, en alleen voor gebruik binnenshuis. |
Foamboard en Foamex worden makkelijk met elkaar verward en zijn verschillende materialen: het ene is een schuimkern met papier aan weerszijden, het andere een massieve pvc-plaat. Heb je een zwarte plaat nodig, dan is het Foamex.
De dikte doet ertoe wanneer een opgeplakte print in een baklijst, een doos of een kist moet passen. Een rekenvoorbeeld: Hahnemühle Photo Rag 308 gsm is 0,48 mm dik, en opgeplakt op Dibond van 3 mm is het eindresultaat ongeveer 3,48 tot 4 mm, waarbij de marge ruimte laat voor de lijmlaag. Reken met het hoogste getal.
Wat de kosten betreft is foamboard de goedkoopste drager en Acrylic Reverse de duurste. De prijs van opplakken hangt af van de drager en het printformaat, plus een eventueel ophangsysteem: op de prijzenpagina staan de tabellen.
Acrylaatmontage
Wat meestal acrylaatmontage, face mounting of opplakken achter Perspex wordt genoemd, bieden wij aan als Acrylic Reverse. De print wordt verlijmd op de achterkant van een plaat helder Perspex van 3 mm, zodat je door het acrylaat naar het beeld kijkt, en achter de print komt een rugplaat die hem afsluit en beschermt. Je kiest zelf de rugplaat: White Perspex, Black Perspex, Aluminium of Dibond, allemaal voor dezelfde prijs. De randen van het acrylaat zijn gepolijst, en de kleur van de rugplaat is van opzij te zien.
Wat je ervan kunt verwachten:
- Een hoogglanzend oppervlak, welk papier er ook onder zit, met een gevoel van diepte en levendiger kleur. Het past bij fotografie en bij uitgesproken, kleurrijk werk.
- Reflecties. Een glanzend oppervlak spiegelt ramen en lampen, dus bedenk waar het komt te hangen voordat je bestelt.
- Het is een afwerking door montage, geen product met achtergrondverlichting. Niets verlicht het beeld van achteren.
- Het acrylaat beschermt het oppervlak van de print, maar acrylaat krast makkelijker dan glas. Maak het schoon met een zachte, droge doek.
Acrylic Reverse wordt alleen gemaakt op C-type papier Fuji Matt, en het duurt langer dan andere montage: reken op 10 werkdagen. Buiten is het alleen geschikt voor kortdurende of beschutte exposities.
Welk papier je laat opplakken
Elk papier waarop wij printen kan worden opgeplakt op aluminium, Dibond, foamboard, Foamex, Display Card en MDF, ook Hahnemühle Photo Rag en de andere giclée papieren van katoen. De enige beperking is Acrylic Reverse, dat alleen met C-type Fuji Matt kan.
Toch laten niet alle papieren zich even goed opplakken:
- C-type papieren laten zich het best opplakken. Het beeld zit in een duurzame emulsie, dus het oppervlak is bestand tegen het hanteren dat bij opplakken hoort. Als het stuk wordt gemaakt om te worden opgeplakt, is een C-type print de sterke keuze.
- Donkere beelden met detail in de schaduwen komen het best tot hun recht op de gecoate papieren op kunststofbasis, die hun densiteit vasthouden en het best bestand zijn tegen opplakken.
- Canson Baryta kan worden opgeplakt, maar voeg een witrand toe om het beelddetail aan de randen van de print te beschermen.
- Gestructureerde katoenpapieren kunnen worden opgeplakt, maar vraag je af of je een papier dat om zijn structuur is gekozen wel platgedrukt wilt hebben. Een lijst is er vaak de betere plek voor.
Ophangsystemen: hoe een opgeplakte print hangt
Een opgeplakt paneel heeft geen lijst om aan te hangen, dus het ophangsysteem wordt samen met de drager gekozen. Afhankelijk van de drager en het formaat van de print zijn de opties ophanglatten, een achterframe, sleutelgatophanging, ophanging aan spijkers, spiegelplaatjes, D-ringen met koord, of helemaal geen ophangsysteem.
Ophanglatten en achterframes worden op de achterkant van het paneel bevestigd en houden het een klein stukje van de muur af, wat de bevestiging verbergt en het zwevende effect geeft dat de meeste mensen met galeriemontage associëren. Er gelden een paar grenzen:
- Voor ophanglatten en achterframes op aluminium, Dibond en Acrylic Reverse is een print nodig waarvan de kortste zijde 305 mm (12 inch) of meer is.
- Ophanglatten zijn leverbaar tot 40 x 40 inch.
- Dibond met ophanglatten is leverbaar tot A1. Grotere stukken op Dibond krijgen een achterframe.
- MDF van 12 mm op 1016 x 762 mm of groter krijgt alleen ophanglatten.
Opgeplakte stukken hebben rechte hoeken. Afgeronde hoeken worden niet aangeboden. De ophangsystemen zelf worden, met foto's, beschreven in ophangsystemen voor opgeplakt werk.
Een opgeplakte print kan ook in een baklijst, die de voorkant van de print onbedekt laat en een dunne lijst om de rand van het paneel legt. Zie onze pagina over inlijsten voor de lijststijlen.
Omkeerbare montage: wanneer de print belangrijker is dan de presentatie
De conserveringspraktijk gaat uit van één toets: kan het werk zonder schade weer uit zijn montage of lijst worden gehaald? Opplakken doorstaat die toets per definitie niet. Voor waardevol of zeldzaam werk dat in een lijst gaat, bieden wij montagemethoden van museumkwaliteit die de toets wel doorstaan.
- Scharniermontage. De standaard museale montage voor een ingelijste print. De print wordt langs de bovenrand met scharnieren van archiefbestendige tape aan het achterkarton bevestigd, zodat hij natuurlijk achter het passe-partout hangt.
- Zwevende montage. De print ligt iets boven het achterkarton, met alle vier de randen zichtbaar. Gebruik deze wanneer een geschepte of gescheurde rand bij het werk hoort.
- Boekmontage. Voor waardevol of zeldzaam werk. De print wordt met zo min mogelijk archiefbestendige tape vastgehouden tegen een passe-partoutkarton van 100% katoen.
Bij geen van deze methoden wordt de print vastgelijmd, en ze kunnen allemaal ongedaan worden gemaakt. Wat je inlevert is vlakheid: een print aan scharnieren ligt niet perfect vlak, omdat hij vrij kan bewegen. Die lichte beweging is het teken van een print waar goed voor is gezorgd, geen gebrek.
Het passe-partout dat er meestal bij hoort (in het Amerikaans-Engels een mat) wordt gesneden uit zuurvrij karton van 1,4 mm dik, met de uitsnede onder een hoek van 45° gesneden voor een schuine rand. Passe-partouts horen bij een ingelijste print: ze worden niet los verkocht en kunnen niet aan een niet-ingelijste print worden toegevoegd. Meer details vind je in museale, omkeerbare montageopties bij het inlijsten.
Formaten, levertijden en grenzen
- Kleinste formaat. Online is voor opplakken op een harde drager een print nodig waarvan de kortste zijde minstens 180 mm is. Vraag ons naar maatwerk als je kleiner op aluminium wilt laten opplakken.
- Grootste formaat. Opplakken kan online worden gekozen tot 2440 mm (96 inch) aan de langste zijde. Een opgeplakt stuk van meer dan 1905 mm aan de lange zijde of 1270 mm aan de korte zijde kan alleen worden besteld om af te halen in onze studio in Londen, en voor de bezorging van een stuk van dat formaat maakt het team een offerte.
- Waar het wordt gemaakt. Opgeplakte stukken worden gemaakt in onze studio in Londen, wat de bestemming ook is. Voor een adres in de VS is de bezorging daardoor een internationale zending, en int de vervoerder bij aflevering Amerikaanse invoerrechten bij de ontvanger.
- Bezorging. Opgeplakte stukken groter dan 40 x 30 inch worden in een kist per koerier verzonden.
- Levertijd. Een bestelling met standaard opplakken (aluminium, Dibond, foamboard, Foamex of MDF) wordt binnen 5 werkdagen verzonden, het printen inbegrepen. Acrylic Reverse wordt binnen 10 werkdagen verzonden, het printen inbegrepen.
- Afwerking. Opgeplakte stukken gaan ongelamineerd de deur uit. Wij lamineren en vernissen niet.
- Je eigen prints. Wij plakken prints op die we zelf maken, op onze eigen dragers, als onderdeel van dezelfde bestelling. Een print die elders is gemaakt of een origineel kunstwerk kunnen we niet opplakken, en een print opplakken op een plaat die jij opstuurt kan ook niet.
Waar hij komt te hangen
Een opgeplakte print heeft geen glas ervoor en geen gesloten lijst eromheen, dus de ruimte doet er meer toe dan bij een ingelijste print.
- Licht. Houd hem uit direct zonlicht. Opgaven van de levensduur van archiefbestendige prints gaan uit van verlichting op galerieniveau, niet van een muur in de zon.
- Luchtvochtigheid. Houd de ruimte onder ongeveer 60% relatieve luchtvochtigheid, en vermijd badkamers, keukens met veel damp en vochtige kelders. Vocht versnelt de achteruitgang van papier, platen en lijm in gelijke mate.
- Temperatuur. Bij grote schommelingen zetten papier en drager in verschillende mate uit en krimpen ze in verschillende mate, waardoor een opgeplakt stuk op den duur kan scheuren of vervormen. Een stabiele ruimte is beter dan een warme.
- Buiten. Standaard opplakken wordt niet aangeraden voor permanent gebruik buiten.
Meer hierover lees je in hoe de omgeving waarin het hangt je opgeplakte werk beïnvloedt.
Hoe je kiest
Wij vinden dat montage een beslissing is over het object, niet over het beeld. Vraag je af hoe lang het stuk mee moet gaan en of het vel papier een eigen waarde heeft, en de keuze maakt zich grotendeels vanzelf.
| Als het stuk... | Kies dan |
|---|---|
| Een zeldzame of waardevolle print is, of een print die je later misschien opnieuw inlijst of verkoopt | Niet opplakken. Lijst hem in met scharniermontage, zwevende montage of boekmontage. |
| Fotografie is voor een expositie of voor permanente presentatie | Dibond of aluminium met een achterframe of ophanglatten, op een C-type papier. |
| Kleurenwerk is dat in een hedendaagse ruimte maximale impact moet hebben | Acrylic Reverse, waarbij je de reflecties en de 10 werkdagen voor lief neemt. |
| Een paneel is dat gaat reizen, vaak wordt vastgepakt of vaak opnieuw wordt opgehangen | Dibond. |
| Bedoeld is voor een eindexamenexpositie, een pop-up of een presentatie met een korte levensduur en een krap budget | Foamex of foamboard, waarbij je accepteert dat ze niet archiefbestendig zijn. |
| Een bord is voor op een ezel, of voor een muur waarin geen schroeven kunnen | Foamex. |
Geef aan de drager uit naar verhouding tot hoe lang het stuk mee moet gaan. Een archiefbestendige print op een niet-archiefbestendige plaat is een presentatiestuk, hoe goed de print ook is. En als je twijfelt of een print wel moet worden opgeplakt, moet hij waarschijnlijk worden ingelijst.
Veelgestelde vragen
Is een opgeplakte print hetzelfde als een ingelijste print?
Nee. Een opgeplakte print is op een stijve plaat verlijmd en hangt meestal zonder lijst en zonder glas. Een ingelijste print zit los in een lijst, gewoonlijk achter een passe-partout en glas. De twee zijn te combineren: een opgeplakte print kan in een baklijst worden gezet.
Kan een opgeplakte print weer van zijn plaat worden gehaald?
Nee. Opplakken is blijvend en onomkeerbaar, en daarom wordt het niet aangeraden voor unieke originelen of zeer waardevolle prints. Als de print er misschien weer uit moet, laat hem dan inlijsten met scharniermontage, zwevende montage of boekmontage.
Wat is het verschil tussen foamboard en Foamex?
Foamboard is Kappa-plaat met een schuimkern, 5 mm of 10 mm dik en alleen in wit. Het is licht en voordelig, en het deukt. Foamex is een stijve pvc-plaat, 3 mm of 5 mm dik, in zwart of wit, en het is de duurzaamste van de twee.
Kan elke print achter acrylaat worden gemonteerd?
Nee. Acrylic Reverse, onze acrylaatmontage, wordt alleen gemaakt op C-type papier Fuji Matt. Elke andere drager die wij aanbieden kan met al onze papieren worden gebruikt.
Is opplakken archiefbestendig?
Dat hangt af van de drager. Aluminium, Dibond en Acrylic Reverse zijn archiefbestendige montages van expositiekwaliteit. Display Card, Foamex, foamboard en MDF zijn dat niet: ze bevatten zuren die een print op de lange termijn aantasten. Archiefbestendig opplakken blijft wel blijvend, dus het beschermt de print maar kan niet ongedaan worden gemaakt.
Hoe lang duurt opplakken?
Een bestelling met standaard opplakken wordt binnen 5 werkdagen verzonden, het printen inbegrepen. Acrylic Reverse wordt binnen 10 werkdagen verzonden, het printen inbegrepen.
Kunnen jullie een print opplakken die ik al heb?
Nee. Wij plakken prints op die we zelf maken, op onze eigen dragers, als onderdeel van dezelfde bestelling. Prints die elders zijn gemaakt en originele kunstwerken kunnen we niet opplakken, en opplakken op een plaat die jij aanlevert kan ook niet.
Bekijk montageopties en prijzen